Pierwszy GenZ Insurance Literacy Index ujawnia lukę między wiedzą a działaniem

Rozumieć, czym jest ubezpieczenie, to jedno. Umieć wykorzystać je w prawdziwym życiu - to zupełnie inna historia.

Właśnie opublikowaliśmy pierwszy Gen Z Insurance Literacy Index w krajach bałtyckich i Polsce. Wyniki pokazują niepokojącą rzeczywistość: choć wielu młodych ludzi zna podstawowe założenia ubezpieczeń, znacznie mniej czuje się pewnie, gdy przychodzi do ich praktycznego zastosowania.

Umiarkowany poziom wiedzy, który odsłania głębszy problem

W Polsce indeks osiąga 47 punktów, co jest najwyższym wynikiem w całym badaniu i pokazuje, że młodzi Polacy dysponują relatywnie najsilniejszym fundamentem wiedzy ubezpieczeniowej w regionie. To wciąż poziom umiarkowany, ale wyraźnie wyższy niż w krajach bałtyckich.

Dla porównania: na Łotwie i Litwie wynik zatrzymuje się na 44 punktach, a w Estonii spada do 42. Wyniki sugerują, że problemem nie jest tylko luka w wiedzy - młodzi ludzie nie są jeszcze przygotowani do podejmowania świadomych decyzji związanych z ryzykiem w codziennym życiu.

Wiedza jest, ale brakuje pewności i umiejętności działania

Głębsza analiza danych pokazuje wyraźną dysproporcję między wiedzą teoretyczną a praktycznymi umiejętnościami we wszystkich badanych krajach. Młodzi ludzie rozumieją podstawowe pojęcia związane z ubezpieczeniami, jednak znacznie trudniej przychodzi im zastosowanie tej wiedzy w realnych sytuacjach.

Ponad 30% respondentów przyznaje, że nie potrafiłoby w prosty sposób wyjaśnić znajomemu, czym właściwie jest ubezpieczenie. To sygnał, że sama świadomość nie przekłada się na pewność działania ani umiejętność podejmowania decyzji.

Największe wyzwania dotyczą zachowań i praktycznych kompetencji - takich jak wybór odpowiedniej polisy czy zgłoszenie szkody. Wyniki w tym obszarze są niskie we wszystkich krajach: na Litwie wskaźnik wynosi 29 punktów, w Polsce 25, w Estonii 23, a na Łotwie 27. Różnice są niewielkie, a wspólny mianownik pozostaje ten sam: młodzi ludzie mają wiedzę, ale brakuje im praktyki i doświadczenia, które pozwoliłyby tę wiedzę wykorzystać.

Dlaczego ubezpieczenia wciąż wydają się „nie dla mnie”?

Jednym z głównych powodów jest sposób postrzegania ubezpieczeń. Wielu młodych ludzi uważa je za coś przeznaczonego wyłącznie dla dorosłych - właścicieli mieszkań, samochodów czy innych cennych rzeczy.

Dodatkowo utrzymują się mity: że ubezpieczenia są skomplikowane, drogie i nieprzydatne w codziennym życiu.

Tymczasem rzeczywistość wygląda inaczej. Młodzi ludzie regularnie spotykają się z ryzykiem - w szkole, podczas uprawiania sportu czy w trakcie podróży. Zwykłe sytuacje mogą prowadzić do nieoczekiwanych kosztów, a ubezpieczenie może znacząco zmniejszyć stres i obciążenie finansowe.

Jak podkreśla Jānis Lucaus, CEO Balcia: „W społeczeństwach o wysokiej świadomości finansowej branie odpowiedzialności za szkody wyrządzone innym jest czymś oczywistym, nawet w codziennych sytuacjach. Ubezpieczenie to parasol bezpieczeństwa, który pomaga rodzinom uniknąć niepotrzebnych obciążeń finansowych.”

Rola wartości i edukacji od najmłodszych lat

Eksperci podkreślają, że luka między wiedzą a działaniem nie jest zaskoczeniem. Młodzi ludzie rzadziej myślą o ochronie przed ryzykiem, bo nie posiadają jeszcze majątku ani odpowiedzialności finansowej.

To jednak część szerszego zjawiska. Wartość często kojarzona jest z rzeczami materialnymi, a nie zdrowiem, odpowiedzialnością czy odpornością finansową.

Wykładowczyni Uniwersytetu Łódzkiego na kierunku Dziennikarstwo i Komunikacja Społeczna, Agnieszka Danowska-Tomczyk, zwraca uwagę, że: 

– W przypadku młodego pokolenia problemem nie jest już sama świadomość istnienia ubezpieczeń. Młodzi ludzie wiedzą, że są one potrzebne, ale znacznie trudniejsze okazuje się przełożenie tej wiedzy na konkretne decyzje – na przykład wybór polisy czy zrozumienie jej warunków. Dlatego edukacja w tym obszarze powinna opierać się na realnych sytuacjach z życia, które pozwalają zobaczyć, jak ubezpieczenia działają w praktyce, a nie tylko na poziomie definicji. 

Od świadomości do praktycznego zastosowania

Co ważne, badanie nie wskazuje na negatywne nastawienie młodych ludzi do ubezpieczeń. Wręcz przeciwnie - dostrzegają ich znaczenie. Wyzwanie polega na przełożeniu tej świadomości na działanie.

Potrzebna jest zmiana podejścia: mniej teorii, więcej praktyki. Eksperci podkreślają znaczenie realnych scenariuszy - jak wybrać polisę, jak czytać jej warunki, co zrobić w razie szkody.

Jednym z proponowanych rozwiązań są praktyczne ćwiczenia, w których uczniowie przechodzą przez cały proces ubezpieczeniowy - od wyboru ochrony po zgłoszenie roszczenia.

Jak dotrzeć do młodych ludzi

Aby zmniejszyć tę lukę, inwestujemy w inicjatywy, które angażują młodych w sposób dla nich naturalny i przystępny.

Jednym z przykładów jest platforma cyfrowa oferująca interaktywne, łatwe do zrozumienia treści edukacyjne. Planujemy również rozwijać współpracę ze szkołami i tworzyć praktyczne materiały dydaktyczne - zarówno do zajęć, jak i samodzielnej nauki.

Kierujemy się prostą zasadą: edukacja musi być podana w formie i języku, które naprawdę trafiają do odbiorcy.

Dlaczego to ważne właśnie teraz

Znaczenie wiedzy ubezpieczeniowej rośnie, bo młodzi ludzie coraz wcześniej stykają się z realnymi obowiązkami.

Już od 16. roku życia przepisy dotyczące ubezpieczenia hulajnóg elektrycznych wprowadzają ich w świat ubezpieczeń. Do tego dochodzą pierwsze samodzielne podróże, umowy najmu czy decyzje finansowe - a więc potrzeba praktycznego zrozumienia staje się natychmiastowa.

Jak zauważa Jānis Lucaus: „Mamy zarówno możliwość, jak i obowiązek pomóc młodym ludziom zdobyć wiedzę i pewność potrzebną do podejmowania świadomych decyzji finansowych i związanych z ryzykiem.”

Jak zamknąć tę lukę

Wyniki GenZ Insurance Literacy Index to nie tylko diagnoza - to wskazówka, w którą stronę powinniśmy iść. Młodzi ludzie znają podstawy. Teraz trzeba dać im narzędzia, by mogli działać.

Potrzebna jest jasna komunikacja, praktyczna edukacja i pokazanie, że ubezpieczenia mają sens w codziennym życiu. Bo ostatecznie ubezpieczenia to nie tylko polisy - to poczucie bezpieczeństwa i pewność, że poradzimy sobie, gdy wydarzy się coś nieoczekiwanego.

Chcemy dać młodym ludziom pewność, by mogli odkrywać, próbować nowych rzeczy i żyć pełnią życia - z ubezpieczeniem, które naprawdę ma znaczenie. Znasz kogoś, komu przydałaby się taka ochrona? Podziel się z nim.

👉 Łotwa – www.kastevipiesedz.lv

👉 Litwa – www.kastavesaugo.lt

👉 Estonia – www.katamind.ee

👉 Polska – www.ktociekryje.pl